Facebook Sayfamızdan Bizi Takip Edebilirsiniz. 

Çeşitli Ülkelerde Uygulanmakta Olan Yaşlı Politikaları ve Özellikleri

Türkiye'nin yaşlılara yönelik politikaları sosyal, kültürel ve ekonomik durumlardan etkilenerek şekillenmiştir. Aynı şekilde, her ülkenin yaşlı politikalarının bağlı olduğu sebepler farklılık gösterebilmektedir. Bu çerçevede yaşlılara yönelik politikalar konusunda çeşitli uygulamaları olan Almaya, İngiltere, İtalya ve İsveç'teki uygulamaların neler olduğuna göz atmak, Türkiye'de uygulanan politikaların işlevselliğini görebilmek açısından önemlidir.

Muhtaç kimselerin devlet tarafından çeşitli kanunlarla güvence altına alınması, en çok yaşlılar açısından önemlidir. Çünkü sürekli bakıma muhtaç olma ihtimali yaş gruplarına göre farklılık gösterebilir ancak ileri yaş grupları risk gruplarını oluşturmaktadır. Yaş ilerledikçe bakıma muhtaçlık oranlarında ciddi artışların olduğu tespit edilmiştir. Bir bireyin 65 yaşında kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmesi ile 75 yaşında kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmesinin arasında ciddi farklar bulunmaktadır. İlerleyen yaşlarında kendi ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma gelebileceğini ön gören yaşlılar için, haklarının güvence altına alınması son derece önemli bir hal almaktadır.

İsveç, yaşlı bakım hizmetleri hususunda Avrupa'da temel bir yer teşkil etmektedir. Bu durum, sadece iyi verilerin olmasından ileri gelmemekte, aynı zamanda İsveç'in uzun zamandan beri refah devletlerinin prototipi olmasından da kaynaklanmaktadır. Refah devleti olması, devletin her vatandaşın ihtiyaçlarına cevap verebilmesi ile doğru orantılı olmaktadır. Yaşlı bireyler, sosyal yaşamdan ve ekonomik alandan çekilmeleriyle vatandaşlık konusunda da herhangi bir kayba uğramayarak, devletin ihtiyaçlarını karşılaması konusunda aktif çalışma hayatında yer alan herhangi bir bireyle eşit haklara sahip olmaktadır.

İtalya'da yaşlılar için oluşturulan sosyal politikalar da, genel olarak refah rejiminin etkisi ile şekillenmektedir. Ancak İsveç'ten farklı olarak bu refah rejiminin en önemli özelliği, "klientalist (kayırmacı)" yapıdır. Klientalist refah mantığına göre, oy karşılığı refah hizmeti sağlama söz konusu olmaktadır. Yani iktidar mensupları seçimlerde oy potansiyeli olarak gördükleri kitlelere refah dağıtımında bulunmaktadır. Refah dağıtımı, oy karşılıyla sağlanmaktadır. Sosyal güvenlik fonları ve diğer benzer yollarla bireysel menfaatlerin sağlanması bu mantığın bir ürünüdür. İtalya vatandaşlarına yaklaşırken tam bir sosyal devlet anlayışını sergileyememektedir.

Ülkelerin uyguladıkları bakıma muhtaçlık politikaları, temelde aynı kişileri işaret etse de, özelde bir takım uygulamalarla farklılaşmaktadır. Örneğin; 19. yüzyılda geliştirilen Fakirlik Kanunu'ndan yola çıkılarak İngiltere'de varlığını devam ettiren en önemli sosyal politika konutta ya da evde bakımdır. Yaşlılar için uygulanan sosyal politikalar İngiltere'de sosyal hizmetler kapsamında ve bakım hizmetleri adı altında yürütülmektedir. Zor durumda olan ve bakıma muhtaç hale gelmiş kişiler, bu hallerinin giderilmesi için bu hizmetlerden faydalanabilmektedir.
Almanya'da bakıma muhtaçlık ifadesi, 1955 yılında yürürlüğe giren Bakım Sigortası Kanunu'yla düzenlenmiştir. Bu kanuna göre, hastalık veya sakatlık dolayısıyla yardım ve bakım görmeden hayatını devam ettiremeyen kişiler bakıma muhtaç kişilerdir. Bedenen, aklen ya da ruhen hasta ya da özürlü olan kişilerin hayatlarını kendi başlarına yönetememesi, günlük basit işlerini dahi yerine getirememesi onları başkalarına muhtaç ya da bağımlı yapmaktadır. Dolayısıyla bu gibi kimseler bakıma muhtaç olarak nitelendirilmektedir. Bu kanuna göre, bakıma muhtaçlık tamamen belli bir yaş grubunu kapsamamaktadır. Ancak kanunun en fazla desteklediği grup yaşlılardan oluşmaktadır.
Ülkelerin kanunları destekleyecekleri kurumları belirlerken dikkat etmesi gereken hususlar bulunmaktadır. Savaş sonrası dönemde ise, İngiltere ihtiyaç halindeki yaşlılar için yeniden bir düzenleme yaparak, bu kimselerin korunması için gerekli sorumlulukları iki farklı kuruma dağıtmayı uygun bulmuştur. Yalnızca hasta olanların sorumluluğu sağlık kurumları ve çalışanlarına bırakılmış ancak bakım ihtiyacı olanların sorumluluğu yerel yönetimlere bırakılmıştır. Bu durum İsveç'te uygulanmakta olan politikalarda meydana gelen problemlere göre şekil değiştirmiştir.

1950 yılından önce, İsveç'te yaşlı bakımı büyük oranda kurumlarda gerçekleştirilmektedir. Bu dönemde, 65 yaş ve üzerindeki yaşlıların hemen hemen %6'sı ile 80 yaş ve üzerindeki yaşlıların yaklaşık %20'si yaşlılar için hizmet veren kurumlardan faydalanmaktadır. Aynı dönemde, İsveç GSMH (Gayri Safi Milli Hasıla)'sının neredeyse %5'i yaşlılara yönelik hizmetler için harcanmaktadır. Ancak yaşlı bakım merkezlerinde meydana gelen skandallarla ve bu skandallara karşı kamu baskısı sonrasında, Evde Yardım adı verilen sistem gündeme gelmiştir. Kurumsal bakım hizmetleri yayılmaya devam ederken evde yardım hizmetleri genişletilmeye başlanmıştır. Görüldüğü gibi, oluşturulan politikalar zamanla birtakım değişikliklere uğrayabilmektedir. Ülkelerde meydana gelen sosyal, kültürel, sosyal değişimler bu politikaların uygulama sahasında da farklılıklara neden olmaktadır. Devletlerin bu yardımları hangi kurumlar aracılığıyla yaptığı da farklılık gösteren bir diğer unsurdur.

İtalya'da sosyal yardım sistemleri, yönetimden kaynaklı olarak resmi bir güvence ağı olmaktan öte, kilise, gönüllü kuruluşlar, yerel yönetimler ve aile kurumuna dayalı olarak yürüyen bir sistemdir.

İtalya'da yaşlılar için uygulanmakta olan sosyal politikalardan biri, bakım ve destek hizmetleri üzerine kurulmuş olan yapıdır. Bakım ve destek hizmetinde en önemli alan sağlık hizmetleridir. Sağlık hizmetleri yalnızca çalışanlar için değil, tüm vatandaşlar için hak olarak görülerek Ulusal Sağlık sistemi ile evrenselleştirilmiştir.

İtalya'da yaşlılara yönelik sosyal politikaların bir kısmı sosyal yardımlar adı altında yürütülmektedir. Toplumsal ilişki ağlarını kurarken güçlük çeken gruplar, sosyal dışlanma tehlikesiyle karşı karşıya kalabilmektedir. Yaşlılar da sosyal ilişki ağları konusunda çeşitli zorluklar yaşayan bir grup olarak değerlendirilmektedir. Her türlü sosyal dışlanmaya karşı verilen bakım hizmetleri, sosyal yardımlar olarak adlandırılmaktadır.

Uygulanan politikaların ülkeler için farklı fonksiyonelliği bulunmaktadır. Örneğin, İngiltere'de yaşlılar için uygulanmakta olan ve dikkat çeken bir başka sosyal politika uygulaması "Yaşlı Köyleri'dir. Yaşlı kimselerin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak onlar için özel olarak oluşturulan bu köylerde, yaşlılar kurumsal anlamda bir hizmet alırken kendileriyle sürekli iletişim halinde olan profesyonel sağlık çalışanları ile her an irtibat halinde olmaktadır. Kendi kararlarını kendileri alan yaşlıların, vakit geçirebilmeleri ve sağlıklarını korumaları açısından avantajlı oldukları bu kurumlar yaşlı politikalarında önemli bir yere sahiptir.

Almanya'da ise, Yaşlı Köyleri'nin uygulama alanı pek fazla bulunmamaktadır. Bunda ailelerin istekleri etkili olmaktadır. Almanya yaşlı bakım hizmetleri aktif şekilde yerine getiren bir ülke olmakla birlikte, son dönemde bakıma muhtaç hale gelmiş ailelerin birtakım istekleri ön plana çıkmaktadır. Aileler, son dönemde, yaşlı bakım hizmetlerini sadece kurumsal olarak profesyonellere bırakmak istememektedir. Kendilerinin de içinde oldukları "Karışım Bakım Modeli" olarak nitelendirilen bakım hizmetlerine geçiş yapılmasını arzu etmektedir. Böylece yaşlı bireylerin bakım yükü ne sadece devletin üzerinde, ne de sadece ailelerin üzerinde olacaktır. Bunun yerine ailenin ve devletin kendi sorumluluklarını üstlenecekleri karışım bir model in üretilmesi söz konusudur.

İsveç'te ise, 1990 sonrasında, yaşlılara yönelik bakım hizmetleri konusunda önemli bir değişiklik dikkat çekici hale gelmiştir. Geçen yıllara göre çok daha az yaşlı birey kurumsal yardım hizmetlerinden ya da Evde Yardım adı verilen hizmetten faydalanmaya başlamıştır. Bunun en önemli sebebi, İsveç'te yaşlıların aile üyelerinin yardımını alarak hayatlarına devam etmeleridir. Ailenin öneminin artması, eskiye oranla yaşlıların evlenmelerindeki artış, bireylerin daha uzun süre evliliklerini devam ettirmeleri ve daha fazla çocuk sahibi olmayı tercih etmeleri bu durumun sebepleri arasındadır64.

İngiltere'de yer alan Yaşlı Köyleri'nin tercih sıralamasında öne çıkmasının çeşitli sebepleri vardır. İngiltere'de yaşlı bakımı konusunda pratikte uygulanan modellerden en çok göze çarpanı, sağlık kurumu ve yerel idarelerin bakım hizmetlerinin yanında ailelerin de bakım hizmetlerinin içinde yer alması beklenen karma bir bakım modelidir. Bu bakım modeli, devlet için en fonksiyonel model olsa da, İngiliz yaşlılarının, özellikle mahrem ihtiyaçları konusunda aile bireylerinden ziyade profesyonel bakım hizmetlerinden yararlanmak istemeleri bakım hizmetlerinin daha çok devlet eliyle yürütülmesini gerekli kılmaktadır.

İtalya'da da bakım hizmetleri söz konusu olduğunda ailenin konumu da incelenmesi gereken bir alanı oluşturmaktadır. Özellikle Güney Avrupa ülkelerinde sosyal refah aile sistemiyle sağlanmaktadır. Bu aile yapısı sadece çekirdek aileyi değil, akrabalık ilişkilerini de içermektedir. İtalya'da yaşlıyı sosyo-ekonomik risklere karşı koruma görevi öncelikle aileye daha sonra ise akrabalarına aittir. Devletin bu konudaki fonksiyonu, aile reislerine yaptığı maddi desteklerle ortaya çıkmaktadır.

Ülkelerin ve vatandaşların istekleri doğrultusunda şekillenen bakım hizmetleri, yukarıda anlatıldığı gibi, devletlerden ya da vatandaşlardan gelen talepler doğrultusunda şekillenebilmektedir. Bazı ülkelerde bakıma muhtaç kimselerin bakımının yapılması, profesyonel sağlık çalışanları ile yerel yönetimlerden beklenirken, bazı ülkelerde aile bireylerinden beklenmektedir. Ya da aile bireyleri, bakım yükünü üstlenme isteğinde bulunurken, bakıma muhtaç kimseler tarafından bu istekleri geri çevrilmektedir. Dikkat çeken bir nokta vardır ki, bakıma muhtaç kimselerin, kendi evlerinde, yakınları tarafından bakım ihtiyaçlarının karşılanması, devletlerin bakım yükünü hafifleteceğinden dolayı, devletler için çok fonksiyonel olmaktadır.


Kaynak: Türkiye'de Yaşlılık Ve Evde Yaşlı Bakımı: Resmi Karar Ve Uygulamaların Yerinde Tespiti (Isparta İli Araştırması) Çalışması

YasliHasta.Com Mobil Uygulamalar

YasliHasta.Com Ailesi bir çok sektörden aydın insanları ekibinde barındıran ve tamamen bakıma muhtaç insanlarımız için proje üreten Türkiye'nin en saygın portallarından birisidir. Bu noktada ücretli veya ücretsiz bir çok mobil uygulamalar sizinle buradan tanıtılacaktır. Çağımızın bilgi teknoloji olması gereği ekibimizde bir çok teknoloji uzmanı barındırmaktayız. Siz değerli vatandaşlarımız portalımız sayesinde bir çok engeli sizler için oluşturduğumuz haber ve makaleler ile aşabileceksiniz... devamını oku

Yazarlarımız

*/